Poradnik · Oszustwa w internecie

Oszustwo internetowe: co zrobić i gdzie zgłosić.

Liczy się czas. Jeśli przekazałeś pieniądze, kod BLIK, dane karty albo logowania do banku, najpierw zadzwoń do banku, a dopiero potem zbieraj dowody i zgłaszaj sprawę.

Co zrobić od razu po oszustwie

  1. Zadzwoń do banku pod numer z karty, aplikacji lub oficjalnej strony banku. Zgłoś transakcję, poproś o zablokowanie karty lub dostępu i zapytaj o możliwość zatrzymania przelewu albo reklamacji. Kartę zastrzeżesz też pod numerem 828 828 828 (System Zastrzegania Kart; nie każdy bank w nim uczestniczy).
  2. Zmień hasła do bankowości i poczty, jeśli wpisałeś je na podejrzanej stronie. Zrób to z zaufanego urządzenia.
  3. Zastrzeż PESEL, jeśli przekazałeś dane osobowe lub zdjęcie dowodu. Możesz to zrobić w aplikacji mObywatel lub przez gov.pl.
  4. Odinstaluj aplikacje do zdalnego pulpitu, jeśli instalowałeś je na prośbę „konsultanta”, i nie wykonuj kolejnych poleceń rozmówcy.
  5. Zachowaj dowody: zrzuty ekranu rozmów, numer telefonu, adres strony lub ogłoszenia, nazwę profilu, potwierdzenia przelewów i transakcji BLIK. Nie usuwaj wiadomości.

Uważaj na „odzyskiwanie pieniędzy”. Po oszustwie często odzywają się „kancelarie” lub „agenci”, którzy za opłatą obiecują zwrot utraconych środków. To zwykle kolejne oszustwo.

Gdzie zgłosić oszustwo internetowe?

GdzieKiedy i jak
BankZawsze jako pierwszy, gdy chodzi o pieniądze. Telefonicznie, a potem reklamacja w aplikacji lub oddziale.
Policja lub prokuraturaGdy straciłeś pieniądze lub ktoś podszywa się pod Ciebie. Zawiadomienie złożysz w dowolnej jednostce policji albo na piśmie. Szczegóły: gov.pl — zgłoś przestępstwo. Weź ze sobą dowody.
CERT PolskaFałszywe strony, sklepy, e-maile i inne incydenty: formularz incydent.cert.pl. Zgłoszenie pomaga zablokować stronę, zanim oszuka kolejne osoby.
SMS 8080Podejrzany SMS przekaż bez zmian na bezpłatny numer 8080 (CERT Polska). Nie wycinaj linku i nie wysyłaj zrzutu ekranu.
Serwis, w którym doszło do oszustwaOLX, Vinted, Facebook Marketplace, komunikator: zgłoś profil, ogłoszenie lub wiadomość przez opcję „Zgłoś”.

Oszustwo jest przestępstwem z art. 286 Kodeksu karnego. Przepis nie przewiduje dolnego progu kwoty, więc warto zgłosić także niewielką stratę. Twoje zgłoszenie może pomóc połączyć sprawy wielu poszkodowanych.

Najczęstsze schematy oszustw

Oszustwo na BLIK „od znajomego”

Ktoś pisze z przejętego konta znajomego na Messengerze lub WhatsAppie i prosi o pilny kod BLIK. Zanim podasz kod, zadzwoń do tej osoby na znany Ci numer. Jeśli konto znajomego zostało przejęte, wyślij mu poradnik o przejętym koncie.

OLX, Vinted i „kurier” lub „odbiór płatności”

„Kupujący” wysyła link do rzekomego odbioru pieniędzy, potwierdzenia dostawy lub formularza kuriera, często przez WhatsApp lub e-mail. Strona wygląda jak serwis ogłoszeniowy albo firma kurierska i wyłudza dane karty. Prawdziwy kupujący nie potrzebuje danych Twojej karty, żeby Ci zapłacić. Rozmawiaj i rozliczaj się tylko w aplikacji serwisu.

Fałszywy SMS: dopłata, mandat, paczka, faktura

SMS z ponagleniem i linkiem do „dopłaty kilku złotych” prowadzi do strony wyłudzającej dane karty lub logowania do banku. Nie klikaj linku i przekaż SMS na 8080.

„Pracownik banku” lub „policjant” dzwoni

Rozmówca mówi o zagrożonych środkach i każe przelać pieniądze na „bezpieczne konto”, wypłacić gotówkę albo zainstalować aplikację. Numer na ekranie może być podrobiony. Rozłącz się i sam zadzwoń do banku.

Oszustwo inwestycyjne

Reklama ze znaną osobą lub firmą, „doradca” i szybkie zyski z kryptowalut lub akcji. Pierwsze wypłaty bywają prawdziwe, by zachęcić do większych wpłat. Sprawdź podmiot w ostrzeżeniach KNF, zanim cokolwiek wpłacisz.

Phishing: jak rozpoznać oszustwo internetowe?

Phishing to próba wyłudzenia danych lub pieniędzy przez podszycie się pod zaufaną osobę, firmę albo instytucję. Może przyjść jako e-mail, SMS, wiadomość w komunikatorze, reklama, kod QR lub telefon. Nie oceniaj wiadomości wyłącznie po nazwie nadawcy i wyglądzie strony — potwierdź prośbę innym, znanym Ci kanałem, a adres witryny wpisz samodzielnie.

  • Presja czasu: „pilne”, „ostatnie wezwanie”, „konto zostanie zablokowane”.
  • Prośba o kod BLIK, kod SMS, dane karty, PESEL albo instalację aplikacji.
  • Link do strony, której adres różni się choćby jedną literą od prawdziwego albo ma nietypową końcówkę.
  • Przeniesienie rozmowy z serwisu na WhatsApp, Telegram lub e-mail.
  • Okazja zbyt dobra, żeby była prawdziwa: zysk, nagroda, cena.
Dla Ciebie

Nie wiesz, czy wiadomość jest prawdziwa?

Opisz sytuację, a wskażemy bezpieczny pierwszy krok. Nie wysyłaj nam haseł, kodów ani danych karty.

FAQ

Pytania o oszustwa w internecie

Czy da się odzyskać pieniądze po oszustwie BLIK?

Czasem tak, jeśli bank zdąży zatrzymać transakcję. Dlatego dzwoń do banku od razu. Gwarancji jednak nie ma: zależy to od rodzaju operacji i od tego, czy pieniądze zostały już wypłacone.

Czy warto zgłaszać oszustwo na małą kwotę?

Tak. Oszustwo jest przestępstwem niezależnie od kwoty, a zgłoszenia wielu osób pomagają policji powiązać sprawy tego samego sprawcy.

Kliknąłem w link, ale nic nie wpisałem. Co teraz?

Zamknij stronę i nie pobieraj plików. Jeśli nic nie wpisałeś ani nie zainstalowałeś, ryzyko jest zwykle niewielkie. Zgłoś SMS na 8080 lub stronę przez incydent.cert.pl. Jeśli coś wpisałeś, zmień hasło i skontaktuj się z bankiem.

Czy CyberPolak odzyska moje pieniądze?

Nie. Pieniądze może zatrzymać lub zwrócić bank, a sprawcę ściga policja. Nie wierz nikomu, kto za opłatą obiecuje odzyskanie środków.

Źródła: CERT Polska — jak rozpoznać phishing · zgłoś incydent do CERT Polska · gov.pl — zgłoś przestępstwo · gov.pl — zastrzeżenie PESEL. Poradnik ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.